sobota 10 grudzień 2022

Pomnik ku czci Fr. Żwirki i St. Wigury (Łódź Lotnisko Lublinek) - został odsłonięty w dniu 14 maja 1933 o godz. 15.30, jako główne wydarzenie w pierwszym dniu w ramach 10. jubileuszowego tygodnia LOPP.

Twórcą pomnika był był łodzianin artysta rzeźbiarz - A. Urbanowicz, zaś ufundowała Rada Miejska m. Łodzi i Magistrat m. Łodzi. Pomnik postawiono u wylotu szosy wiodącej na lotnisko opodal hangaru. Pomnik wysoki na 4 m. został wykonany z piaskowca, a na wierzchu pomnika umieszczono orła z rozpiętymi skrzydłami. Wokół pomnika założono kwietnik.

Z trybuny wzniesionej dla tej uroczystości przemówił Prezes Rady Miejskiej - Andrzejak m. in. opiekę nad pomnikiem powierzając Komitetowi Wojewódzkiemu Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej w Łodzi. Kolejnym mówcą był mec. Biłyk Prezes KW LOPP. Następnym w przemowie był major pilot Wojtyga w imieniu szefa Departamentu Aeronautyki - płk. Rayskiego.

Po zakończeniu uroczystości odsłonięcia pomnika, dla ponad 60 tyś. zgromadzonych na lotnisku wykonano ponad półgodzinną akrobację powietrzną w wykonaniu eskadry samolotów myśliwskich ( w tym 6 jednopłatowców), pilotowanych przez czołowych polskich lotników. Następnie odbył się wzlot balonu pn. Gniezno napełnionego wodorem.

Przebieg uroczystości transmitowała Rozgłośna Łódzka Polskiego Radia a przebieg reporterował redaktor Benedykt Stefański.
Uroczystość wraz z pokazami zakończyła się tego samego dnia o godz. 6 wieczorem.

Organizatorem odsłonięcia pomnika był Komitet Wojewódzki Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej w Łodzi (skrót: LOPiP), który m. in. zadbał o komunikację na teren lotniska. Publiczność miała zapewnione tramwaje podmiejskie z placu Reymonta do przystanku "Lotnisko" w 5-cio minutowych kursach. A następnie do Lublinka transportem specjalnie przygotowanymi autobusami.

W uroczystości odsłonięcia pomnika udział wzięli m. in.:

- przedstawiciele władz administracyjnych, wojska, samorządu (Potocki - wojewoda; gen. Małachowski - dowódca O. L. IV; Podobiński - starosta grodzki; Zamięcki - prezydent; Edward Andrzejak - Prezes Rady Miejskiej; major pilot Wojtyga),
- przedstawiciele stowarzyszeń, organizacji, związków, cechów rzemieślniczych itd. (mec. Biłyk - prezes Komitetu Wojewódzkiego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej w Łodzi),
- delegacje pułków i klubów lotniczych z Polski,
- Agnieszka Żwirkowa - żona śp. kpt. pilota Franciszka Żwirki, wraz z synkiem Henrykiem Żwirko.
- Jadwiga i Wanda Wigurzanki - siostry oraz ojciec śp. inż. pilot. Stanisława Wigury (inne źródła podają: ojciec i siostra Jadwiga Wigurzanka zmarłego tragicznie).
- Dziesiątki tysięcy osób obecnych w Lublinku.
- Delegacja włościan z sieradzkiego w strojach ludowych.
oraz
- na łódzkie lotnisko w Lublinku przyleciało ponad 40 samolotów.

Publikacje w prasie Łódzkiej m. in.

  • Samolot RWD 812.09.1932. Publikacje nt. przebiegu tragicznego wypadku lotniczego w tym. m. in. 1) Żona por. Żwirki w kościele dowiedziała się o tragicznej śmierci męża; 2) Władze na miejscu katastrofy; 3) Świadkowie katastrofy; 4) Czy Żwirko wyskoczył?; 5) Żałoba w całej Polsce; 6) Życiorys por. Żwirki; 7) Życiorys inż. Wigury (12.09.1932 | Redakcja | Ilustrowana Republika 1932, Nr 252; s. 1-2 | Zbiory WBP w Łodzi.
  • 13.09.1932. Artykuł pt. Po katastrofie RWD-6. Co wykazały badania komisji. Wstrząsające wrażenie i żałoba w Wilnie - Niezliczone depesze kondolencyjne z kraju i zagranicy (13.09.1932 | Redakcja | Dziennik Łódzki 1932, Nr 253; str. 1-2 | Zbiory WBP w Łodzi).
  • 14.05.1933. Artykuł pt. Dziś na lotnisku w Lublinku odsłonięcie pomnika bohaterów przestworzy. Dziesiąty Jubileuszowy Tydzień L. O. P. P. (14.05.1933 | Redakcja | Kurjer Łódzki 1933, Nr 132; s. 4 | zbiory WBP w Łodzi).
  • 14.05.1933. Artykuł pt. 40 samolotów nad Łodzią. Dzisiejsze święto L. O. P. P. (14.05.1933 | Redakcja | Echo 1933, Nr 132; s. 2 | zbiory WBP w Łodzi).
  • Wigura Żwirko 1932 nekrolog14.05.1933. Artykuł pt. Ku czci bohaterskich lotników. Dziś odsłonięcie pierwszego w Polsce pomnika ś.p. Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury na lotnisku w Lublinku (14.05.1933 | Redakcja | Ilustrowana Republika 1933, Nr 134; s. 5 | zbiory WBP w Łodzi).
  • 14.05.1933. Artykuł pt. 40 samolotów nad Łodzią. Żona kpt. Żwirki i siostry inż. Wigury przybędą na uroczystości w Lublinku (14.05.1933 | Redakcja (p) | Głos Poranny dziennik społeczny, polityczny i literacki 1933, Nr 132; s. 6 | Zbiory WBP w Łodzi).
  • 15.05.1933. Artykuł pt. Łódź pierwsza uwieczniła pamięć orłów polskich. 60 tysięcy widzów na lotnisku w Lublinku. Odsłonięcie pomnika ku czci ś. p. pilotów Żwirki i Wigury. Brawurowe popisy lotników i wzlot balonem (15.05.1933 | Redakcja | Kurjer Łódzki 1933, Nr 133; s. 2 | zbiory WBP w Łodzi).
  • 15.05.1933. Artykuł pt. Odsłonięcie pomnika Żwirki i Wigury. Uroczystości na lotnisku w Lublinku (15.05.1933 | Redakcja (a) | Ilustrowana Republika 1933, Nr 133; s. 3 | zbiory WBP w Łodzi).
  • 15.05.1933. Artykuł pt. Łódź uczciła orłów polskich. Odsłonięcie pomnika śp. Żwirki i Wigury na lotnisku w Lublinku (15.05.1933 | Redakcja (p) | Głos Poranny dziennik społeczny, polityczny i literacki 1933, Nr 133; s. 5 | Zbiory WBP w Łodzi).

Wydarzenia m. in.

  • 01.1933. Podczas VII Sesji Magistrat M. Łodzi przyjął m. in. uchwałę dotyczącą wykonania uchwały Rady Miejskiej w sprawie budowy pomnika por. Fr. Żwirki i inż. St. Wigury (15.02.1933 | Zarząd M. Łodzi | Dziennik Zarządu M. Łodzi 1933, Nr 2; s. 74).

Więcej: pil. Franciszek Żwirko, inż. Stanisław Wigura, RWD-8.

Wigura Żwirko 1932Franciszek Żwirko - urodził się 16.09.1895 w Święcianach, a zmarł 11.09.1932 w katastrofie lotniczej w Cierlicku Górnym - porucznik oraz pilot Wojska Polskiego, pilot sportowy. Wraz z inżynierem Stanisławem Wigurą zdobył w 1932 w zawodach „Challenge” pierwsze miejsce i puchar międzynarodowy dla Polski. Ojciec popularyzatora lotnictwa, Henryka Żwirki - źródło: wikipedia.pl.

Stanisław Wigura - urodził się 09.04.1903 w Żytomierzu (albo 09.04.1901 w Warszawie) - zmarł 11.09.1932 w katastrofie lotniczej pod Cierlickiem Górnym - polski konstruktor lotniczy, inżynier i lotnik, współzałożyciel zespołu konstrukcyjnego RWD, wykładowca Politechniki Warszawskiej. Wraz z pilotem Franciszkiem Żwirką zwyciężył w międzynarodowych zawodach lotniczych Challenge 1932 - źródło: wikipedia.pl.

 

Samolot RWD-8 - polski samolot szkolny, skonstruowany przez zespół konstrukcyjny RWD, używany w polskim lotnictwie wojskowym od 1934 do 1939 jako podstawowy samolot szkolny, producenta - Doświadczalne Warsztaty Lotnicze - źródło: wikipedia.pl.

 

Z prasy Łódzkiej m. in.:

Pomnik ku czci Żwirki i Wigury Lublinek 05.1933

Artykuł pt. Odsłonięcie pomnika Żwirki i Wigury. Uroczystości na lotnisku w Lublinku. "(a) W dniu wczorajszym o godzinie 16-ej na lotnisku w Lublinku odbyło uroczyste odsłonięcie pomnika ku czci śp. kpt. pil. Franciszka Żwirki i inż. pil. Stanisława Wigury, ufundowanego przez Radę miejską m. Łodzi.
Na uroczystość przybyły liczne delegacje organizacyj społecznych, zawodowych, ze sztandarami. Ponadto przybyła żona śp. Żwirki oraz siostry śp. Wigury, w towarzystwie naczelnika departamentu aeronautyki, pułk. Rayskiego.
Po przemówieniu prezesa Rady miejskiej p. Andrzejaka, prezes Komitetu wojewódzkiego LOPP, mec. Biłyk dokonał odsłonięcia pomnika, wygłaszając przemówienie, w którem scharakteryzował działalność obu poległych lotników, którzy rozsławili lotnictwo polskie na całym świecie.
Na zakończenie odbyły się pokazy akrobatyki powietrznej na samolotach oraz wzlot balonu.
"
15.05.1933 | Redakcja (a) | Ilustrowana Republika 1933, Nr 133; s. 3 | zbiory WBP w Łodzi.

Kolejowe Koło L. O. P. P. w Łodzi. "W ubiegłym tygodniu z okazji jubileuszu 10-lecia LOPP w Łodzi odbyły się uroczystości na lotnisku w Lublinku. Odsłonięty tu został, wystawiony z fundacji Rady Miejskiej w Łodzi, pomnik ku czci ś.p. Franciszka Żwirki i inż. Wigury, orłów polskich. Na zdjęciu widzimy pomnik po odsłonięciu oraz wdowę po śp. kpt. Żwirce p. Agnieszkę Żwirkową, składającą wiązankę kwiatów pod pomnikiem."
21.05.1933 | Redakcja Łódź w ilustracji | Łódź w ilustracji dodatek niedzielny do "Kurjera Łódzkiego" 1933, Nr 21 | Zbiory WBP w Łodzi.

Treść na tablicy umieszczonej pośrodku na 4- metrowej wysokości postumencie zakończonym na szczycie brązowym orłem.

"DLA UCZCZENIA Ś. P. KAPITANA - PILOTA FRANCISZKA ŻWIRKI ORAZ Ś. P. INŻYNIERA - PILOTA STANISŁAWA WIGURY KTÓRZY. WZNIÓSŁSZY TRYUMFALNIE SZATNDAR ORŁA BIAŁEGO. SAMI. JAK ZRANIONE PTAKI. PADLI OFIARĄ ZYWIOŁOWEJ BURZY W CIERLICKU DOLNEM. POMNIK TEN UFUNDOWAŁA RADA MIEJSKA MIASTA ŁODZI."

Źródło (Zbiory WBP w Łodzi).

  • Ilustrowana Republika 1932.09.12 nr 252
  • Dziennik Łódzki 1932.09.13 nr 253
  • Echo 1933.05.14, Nr 132.
  • Ilustrowana Republika 1933.05.13, Nr 134.
  • Ilustrowana Republika 1933.05.15, Nr 135.
  • Kurjer Łódzki 1933.05.15, Nr 133.
  • Kurjer Łódzki 1933.05.14, Nr 132.
  • Głos Poranny dziennik społeczny, polityczny i literacki 1933.05.14 nr 132.
  • Głos Poranny dziennik społeczny, polityczny i literacki 1933.05.15 nr 133.
  • Dziennik Zarządu m. Łodzi 1933.02.15 nr 002.
  • Łódź w ilustracji dodatek niedzielny do "Kurjera Łódzkiego" 19833.05.21 nr 21.

Treści pokrewne - losowo